wystąpienie do Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie dotyczącej kolidowania egzaminów państwowych z terminem świąt Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego oraz gmin wyznaniowych żydowskich przypadających w sobotę z dnia 2026-08-12.
wystąpienie do Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie dotyczącej kolidowania egzaminów państwowych z terminem świąt Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego oraz gmin wyznaniowych żydowskich przypadających w sobotę.
Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich regularnie wpływają wnioski obywateli należących do różnych grup wyznaniowych – w tym głównie Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego oraz gmin wyznaniowych żydowskich, którzy podnoszą problem kolidowania egzaminów państwowych organizowanych w soboty z terminem ich świąt przypadających na ten dzień. Przykładowo problem ten dotyczy egzaminu z języka polskiego jako obcego organizowanego przez Państwową Komisję do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. Podobne wnioski wpływały w przeszłości do BRPO od obywateli chcących wziąć udział w egzaminach na aplikacje zawodowe dla zawodów prawniczych czy w lekarskich egzaminach zawodowych.
Rzecznik podkreśliła, że rozumie konieczność pogodzenia w tego rodzaju sprawach interesu publicznego w postaci zagwarantowania skutecznego systemu kształcenia i egzaminacji oraz weryfikacji kwalifikacji zawodowych z indywidualnymi interesami obywateli. Zdaniem RPO interes obywateli dotyczący możliwości obchodzenia świąt religijnych ma charakter interesu prawnego związanego z konstytucyjną wolnością sumienia i wyznania (art. 53 Konstytucji RP), która obejmuje „wolność wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz uzewnętrzniania indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie, swojej religii przez uprawianie kultu, modlitwę, uczestniczenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie” (ust. 2), ale także zakaz zmuszania do „nieuczestniczenia w praktykach religijnych” (ust. 6). Choć w przypadku wyznań mniejszościowych skuteczne zagwarantowanie tej wolności jest trudniejsze, jej status jest równy niezależnie od tego, czy święto religijne dla danej grupy wyznaniowej przypada na sobotę, niedzielę lub inny dzień zgodnie z konstytucyjną zasadą równości i niedyskryminacji.
W tym kontekście Rzecznik wskazała na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE), które potwierdza, że w odniesieniu do regulacji przez państwo dni wolnych poszanowanie statusu przyznanego na mocy prawa krajowego kościołom i stowarzyszeniom lub wspólnotom religijnym nie skutkuje jednak tym, by odmienne traktowanie zawarte w przepisach krajowych zostało wykluczone z zakresu stosowania dyrektywy 2000/78 oraz by zgodność takiego odmiennego traktowania z tą dyrektywą nie podlegała skutecznej kontroli sądowej. Ponadto zauważyła, iż kwestie świąt religijnych i związanych z nimi uprawnień są zwykle uregulowane w związku z treścią art. 25 ust. 5 Konstytucji RP w ustawach o stosunkach między Rzeczpospolitą Polską a określonymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi.
Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z prośbą o przedstawienie stanowiska oraz wyjaśnień dotyczących wskazanego problemu.
Dodatkowo, powołując się na rozporządzenie z dnia 11 marca 1999 r. Ministrów Pracy i Polityki Socjalnej oraz Edukacji Narodowej w sprawie zwolnień od pracy lub nauki osób należących do kościołów i innych związków wyznaniowych w celu obchodzenia świąt religijnych nie
będących dniami ustawowo wolnymi od pracy, wskazał, że zostało ono wydane przez innych ministrów niż minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, i jedynie w porozumieniu z nim. To do poszczególnych organów władz
publicznych, z uwagi na ich właściwość w procesie stanowienia lub stosowania konkretnych przepisów prawa, mogą należeć zagadnienia dotyczące wolności sumienia i wyznania. Wobec tego wolność sumienia i wyznania stanowi zagadnienie złożone obejmujące szereg aspektów i kwestii wchodzących w zakres kompetencji wielu władz publicznych. Ma to istotne znaczenie dla interpretacji, choćby pojęć np. „nauka”, ważnych dla ustalenia zakresu poszczególnych praw wynikających z tego zagadnienia. Ministerstwo wskazało, że do ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych w ostatnim czasie sporadycznie wpływały pisma sygnalizujące omawiany problem.