skarga nadzwyczajna do Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 20 października 2021 r. w sprawie o sygn. akt III Ca 283/20 z powództwa J. S. i J. S. przeciwko bankowi z siedzibą w G. o zapłatę z tytułu zawartej umowy o kredyt hipoteczny z dnia 2026-08-27.
skarga nadzwyczajna do Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 20 października 2021 r. w sprawie o sygn. akt III Ca 283/20 z powództwa J. S. i J. S. przeciwko bankowi z siedzibą w G. o zapłatę z tytułu zawartej umowy o kredyt hipoteczny.
Działając na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o RPO w zw. z art. 89 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, z uwagi na konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 20 października 2021 r. w sprawie o sygn. akt III Ca 283/20, zaskarżając wyżej powołany wyrok Sądu Okręgowego w G. w części, tj. w zakresie pkt 2. Jednocześnie złożył wnioski o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 20 października 2021 r. w sprawie o sygn. III Ca 283/20 przez Sąd Najwyższy w zaskarżonej części, tj. w zakresie pkt 2 i przekazanie sprawy temu sądowi w tej części do ponownego rozpoznania; ewentualnie o stwierdzenie wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa oraz wskazanie okoliczności, z powodu których wydane zostało takie rozstrzygnięcie, gdyby Sąd Najwyższy uznał, że ze względu na upływ 5 lat konieczne jest zastosowanie rozwiązania, o którym mowa w art. 89 § 4 in principio UoSN.
Zaskarżonemu wyrokowi Rzecznik zarzucił rażące naruszenie art. 3851 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13 poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, że niedozwolone postanowienia umowne wiążą konsumenta w części, w jakiej rzekomo nie są dotknięte abuzywnością, poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że sam mechanizm indeksacji oraz klauzula ryzyka kursowego jako całość nie mają charakteru niedozwolonego; oraz rażące naruszenie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. oraz w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy), polegające na ich niezastosowaniu i zaniechaniu stwierdzenia, że przedmiotowa umowa kredytu – po wyeliminowaniu z niej nieuczciwego mechanizmu indeksacji – jest nieważna w całości, albowiem w swoim zredukowanym kształcie przestała określać elementy przedmiotowo istotne umowy kredytowej.
W dniu 24 listopada 2006 r. powodowie zawarli z (…) Bank S.A. z siedzibą w Gdańsku umowę kredytu hipotecznego, kredyt został udzielony na kwotę 165.664,40 zł indeksowanego kursem CHF przeznaczony był na pokrycie części kosztów budowy samodzielnego lokalu mieszkalnego. W dniu 17 czerwca 2013 r. strony podpisały aneks do umowy kredytu, który umożliwił powodom bezpośrednią spłatę rat kredytu w walucie indeksacji (tj. w CHF). Zgodnie z § 2 pkt 5 Aneksu marże kupna i sprzedaży ustalane są raz na miesiąc decyzją Banku i mogą ulegać zmianom. Pismem z dnia 3 listopada 2016 r. powodowie zwrócili się do pozwanego Banku BPH S.A. z wnioskiem o przeliczenie salda kredytu z uwzględnieniem abuzywnego charakteru kwestionowanych postanowień umownych. Jednocześnie wezwali bank do zapłaty kwoty 32.439,57 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego (pobranego w zawyżonej wysokości rat kredytowych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wymagalności roszczeń.
Wobec odmowy spełnienia roszczeń przez bank, powodowie wnieśli pozew do Sądu Rejonowego w G., domagając się w nim zasądzenia od banku solidarnie na ich rzecz kwoty 32.439,57 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania według norm przepisanych. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji zakończyło się wydaniem w dniu 23 października 2019 r. przez Sąd Rejonowy wyroku w sprawie, w którym uznał wytoczone powództwo za uzasadnione jedynie w części, tj. co do kwoty 1.804,39 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 maja 2017 r. do dnia zapłaty. Wyrok ten został zaskarżony przez powodów apelacją w części oddalającej, którą Sąd Okręgowy w G. uwzględnił jedynie w zakresie pkt 3 wyroku, odstępując od obciążenia powodów kosztami zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego. W pozostałej zaś części apelację oddalił. Sąd II instancji podzielił ustalenia Sądu I instancji i w konsekwencji powyższego uznał, że nie było podstaw do stwierdzenia abuzywności postanowień umownych. Doprowadziło to do sytuacji, w której zmiana kursu waluty rzeczywiście znacznie wykroczyła poza ryzyko, jakie w normalnych warunkach kontraktowych strony winne ponieść. W ocenie tego Sądu, zmiana okoliczności leżących u podstaw wykonania umowy jest podstawą innych instytucji prawa cywilnego – zagwarantowanych na wypadek nieprzewidzianej zmiany stosunków skutkujących rażącą stratą dla jednej ze stron umowy, tj. m.in. 3571 k.c.
W przekonaniu Rzecznika Praw Obywatelskich konieczność uwzględnienia tej skargi nadzwyczajnej pozostaje w pełnej zgodzie z ideą sprawiedliwości w odczuciu społecznym. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga przeprowadzenia testu proporcjonalności i zważenia kolidujących ze sobą wartości konstytucyjnych: zasady stabilności prawomocnych orzeczeń sądowych oraz pewności prawa z jednej strony, a konstytucyjnego nakazu ochrony konsumenta oraz zasady sprawiedliwości społecznej z drugiej. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich, procedowanie Sądu Okręgowego w G. wprost sprzeciwia się konstytucyjnej zasadzie sprawiedliwości społecznej i doprowadziło do pozbawienia powodów skutecznej ochrony sądowej. W świetle art. 2 Konstytucji RP Sąd nie chronił należycie zaufania, jakie konsument ma prawo w nim pokładać.
Mając na względzie całokształt przedstawionych okoliczności, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł jak we wstępie.