Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie gwarancji rzetelności egzaminu sędziowskiego.

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi aplikantów sędziowskich dotyczące braku wystarczających gwarancji rzetelności egzaminu sędziowskiego, w szczególności jego części ustnej. Wskazywane problemy obejmują m.in. nierzetelną lub niejednolitą ocenę odpowiedzi, brak profesjonalizmu egzaminatorów oraz ryzyko nierównego traktowania zdających. W odniesieniu do egzaminu pisemnego głównym problemem jest brak możliwości odwołania od wyniku.

Zdaniem RPO niejasność kryteriów oceny z części ustnej egzaminu sędziowskiego oraz brak możliwości weryfikacji wyniku egzaminu ustnego i pisemnego budzi wątpliwości z punktu widzenia art. 60 Konstytucji RP, gwarantującego równy dostęp do służby publicznej. Przepis ten wymaga m.in. określenia obiektywnych kryteriów naboru oraz stworzenia gwarancji prawidłowości i możliwości weryfikacji procesu rekrutacyjnego.

Wymienione wymogi konstytucyjne odnoszą się do wszystkich etapów procedury naboru do służby, w konsekwencji powinny one dotyczyć także przebiegu egzaminu sędziowskiego. Tymczasem nie można uznać, że kryteria egzaminu ustnego są określone w sposób precyzyjny, skoro nie są one w ogóle uregulowane – przepisy jedynie wymagają punktacji w skali od 0 do 10, zaś nie regulują tego, od czego ma zależeć przyznanie określonej liczby punktów. Co istotne, w protokole nie ujmuje się uzasadnienia takiej, a nie innej punktacji. Nie istnieje też procedura weryfikacji decyzji egzaminatora i komisji egzaminacyjnej – negatywny wynik zarówno egzaminu ustnego, jak i egzaminu pisemnego, jest ostateczny i niezaskarżalny. W konsekwencji niewielka liczba formalnych skarg nie musi świadczyć o marginalnym charakterze problemu, lecz może wynikać z braku realnych instrumentów odwoławczych.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o rozważenie zmian legislacyjnych polegających na doprecyzowaniu kryteriów oceny ustnej, dokumentowaniu przebiegu egzaminu i uzasadnianiu punktacji oraz wprowadzeniu niezależnej procedury odwoławczej od wyników egzaminu ustnego i pisemnego.

 

Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości poinformował, że resort obecnie prowadzi działania służące poprawie warunków odbywania aplikacji w KSSiP oraz zapewnieniu wysokiej jakości kształcenia przyszłych kadr wymiaru sprawiedliwości i prokuratury. W KSSiP prowadzone są, na różnych poziomach, zintensyfikowane prace dotyczące modyfikacji programów poszczególnych aplikacji, w tym prace legislacyjne. Ministerstwo za zasadne uważa też rozważenie zwiększenia informacyjnej wartości protokołu z części ustnej egzaminu. Zapewniono, iż zgłoszone przez RPO postulaty zmian legislacyjnych zostaną uwzględnione w prowadzonych analizach dotyczących funkcjonowania KSSiP i zasad przeprowadzania egzaminów zawodowych. Celem tych prac jest poszukiwanie rozwiązań, które będą wzmacniały przejrzystość oraz zaufanie do procedury egzaminacyjnej, przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów merytorycznych i sprawnej organizacji naboru na stanowiska asesorskie.