wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego oraz Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Pełnomocniczki Rządu do Spraw Równości w sprawie implementacji dyrektywy unijnej dotyczącej zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej z dnia 2026-08-20.
wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego oraz Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Pełnomocniczki Rządu do Spraw Równości w sprawie implementacji dyrektywy unijnej dotyczącej zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej.
Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na konieczność pilnego przygotowania zmian legislacyjnych służących wdrożeniu Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1385 w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej.
Dyrektywa ma zostać wdrożona do 27 czerwca 2027 r. i stanowi jeden z najważniejszych europejskich instrumentów wzmacniających ochronę osób doświadczających przemocy, zwłaszcza kobiet i osób pokrzywdzonych przemocą domową.
W ocenie Rzecznika dyrektywa odpowiada na współczesne wyzwania związane z przemocą wobec kobiet i przemocą domową, szczególnie w środowisku cyfrowym. Jej celem jest nie tylko karanie sprawców, ale przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa osób pokrzywdzonych, ograniczanie wtórnej wiktymizacji, poprawa dostępności pomocy oraz skuteczniejsza ochrona prywatności i godności osób z doświadczeniem przemocy.
Dyrektywa zmierza do: wprowadzenia minimalnych standardów odpowiedzialności karnej za wybrane zachowania, wzmocnienia ochrony osób pokrzywdzonych i ich dostępu do wymiaru sprawiedliwości, zapewnienia wsparcia osobom pokrzywdzonym także poza postępowaniem karnym, rozwoju działań prewencyjnych, edukacyjnych i koordynacji działań instytucji publicznych, sprawozdawczości w zakresie monitorowania zjawiska przemocy motywowanejpłcią. Z analizy obowiązujących przepisów wynika, że polskie prawo w znacznym zakresie spełnia już wymagania dyrektywy, zwłaszcza w odniesieniu do klasycznych form przemocy, takich jak okaleczanie żeńskich narządów płciowych, przymusowe małżeństwo, stalking czy wybrane formy cyberprzemocy. Najistotniejsze luki dotyczą jednak nowych, cyfrowych form przemocy, których obecne regulacje nie obejmują w sposób pełny i jednoznaczny.
W opinii Rzecznika konieczne jest: rozszerzenie ochrony przed rozpowszechnianiem treści intymnych, wprowadzenie wyraźnej odpowiedzialności karnej za seksualne materiały deepfake dotyczące osób dorosłych, uzupełnienie kryminalizacji o szantaż oparty na materiałach intymnych (sextortion), wprowadzenie odrębnego typu przestępstwa odpowiadającego cybernękaniu, uzupełnienie karnoprawnej ochrony w zakresie stalkingu zbiorowego, wprowadzenie odrębnej penalizacji doxingu, doprecyzowanie ochrony dzieci przed cyberprzemocą seksualną (cyberflashingiem), skuteczniejsze reagowanie na masowe gromadzenie i rozpowszechnianie materiałów intymnych lub seksualnych bez zgody zainteresowanych osób.
Zdaniem RPO w zakresie prawa procesowego zasadnicza część wymogów dyrektywy jest już realizowana przez obowiązujące przepisy dotyczące indywidualnej oceny potrzeb pokrzywdzonych, środków ochrony oraz ochrony ich prywatności. Najważniejszym wyzwaniem jest natomiast dostosowanie mechanizmu szybkiego usuwania lub blokowania dostępu do bezprawnych treści w internecie. W tym zakresie nie ma potrzeby tworzenia całkowicie nowego rozwiązania – podstawą może być istniejący mechanizm z art. 218a k.p.k., który wymaga jednak rozszerzenia katalogu przestępstw, doprecyzowania kręgu podmiotów zobowiązanych, w szczególności dostawców usług hostingowych, oraz uregulowania zasad informowania o uchyleniu zabezpieczenia.
Rzecznik Praw Obywatelskich wskazała, że pełna i prawidłowa implementacja dyrektywy wymaga przede wszystkim punktowych zmian w Kodeksie karnym i Kodeksie postępowania karnego, koncentrujących się na skutecznej ochronie przed cyfrowymi formami przemocy oraz na zapewnieniu szybkiego reagowania na bezprawne treści w środowisku cyfrowym. Jednocześnie zasadne jest rozważenie zmian wykraczających poza minimalne wymogi dyrektywy, zwłaszcza w zakresie masowego gromadzenia i rozpowszechniania materiałów intymnych bez zgody osób przedstawionych na tych materiałach.
Mając na uwadze przedłożone racje Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości i Pełnomocniczki Rządu do Spraw Równości o poinformowanie o stanowisku zajętym wobec przedstawionych problemów i postulatów natury legislacyjnej.
działań podejmowanych w Departamencie do spraw Równego Traktowania w KPRM. W opinii Pełnomocniczki efektywne zwalczanie przemocy wobec kobiet jest jednym z obowiązków państwa wynikających z Konstytucji RP, jak i zobowiązaniem wynikającym z szeregu aktów prawa międzynarodowego, w szczególności Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Zapewniła, że przedstawione przez RPO uwagi i rekomendacje zostaną poddane szczegółowej analizie w ramach prowadzonych działań oraz realizacji kluczowego celu, jakim jest zapewnienie kompleksowych ram skutecznego zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, w tym przemocy popełnianej z wykorzystaniem nowych technologii.