Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



wystąpienie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego obywateli Ukrainy ze statusem UKR z dnia 2026-09-09.

Adresat:
Narodowy Fundusz Zdrowia
Sygnatura:
V.7011.2.2026
Data sprawy:
2026-09-09
Rodzaj sprawy:
wystąpienie o charakterze generalnym (WG)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Administracyjnego i Gospodarczego
Wynik sprawy:
częściowo pozytywnie ze względu na częściowe uwzgl. wystąpienia RPO
Opis sprawy:

wystąpienie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego obywateli Ukrainy ze statusem UKR.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się ponownie do Prezesa NFZ kwestionując sposób interpretowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia przepisów dotyczących naliczania opłaty dodatkowej przy zawieraniu umów dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego przez obywateli Ukrainy posiadających status UKR. Wątpliwości dotyczą w szczególności traktowania okresu, w którym osoby te korzystały ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na podstawie art. 37 ust. 1 specustawy ukraińskiej, jako okresu przerwy w ubezpieczeniu zdrowotnym.

Choć osoby korzystające z tego rozwiązania nie były formalnie objęte ubezpieczeniem zdrowotnym, miały faktyczny dostęp do świadczeń na zasadach zbliżonych do osób ubezpieczonych. W ocenie RPO powstaje zatem pytanie, czy okres ten powinien być uwzględniany przy ustalaniu opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 68 ustawy o świadczeniach. Automatyczne naliczanie opłaty może bowiem stanowić istotną barierę finansową w ponownym uzyskaniu dostępu do publicznego systemu ochrony zdrowia.

RPO zwróciła się do NFZ o wyjaśnienie praktycznych konsekwencji przyjętej interpretacji, w szczególności o wskazanie, czy oddziały wojewódzkie stosują jednolite zasady, czy uwzględniają wcześniejsze korzystanie ze świadczeń na podstawie specustawy oraz czy możliwe jest odstąpienie od pobrania opłaty dodatkowej lub jej obniżenie w przypadku obywateli Ukrainy ze statusem UKR.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2026-10-02
Opis odpowiedzi:
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował, że okres korzystania przez obywateli Ukrainy posiadających status UKR ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na podstawie przepisów specustawy nie jest traktowany jako okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. W konsekwencji okres ten uwzględniany jest przy ustalaniu opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 68 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Jednocześnie ta sama ustawa, w uzasadnionych przypadkach, dopuszcza możliwość odstąpienia od pobrania opłaty dodatkowej lub rozłożenie jej na raty. Przy ocenie wniosku mogą być brane pod uwagę sytuacja materialna, rodzinna, zdrowotna oraz inne okoliczności wskazujące na trudną sytuację życiową.