wystąpienie do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie barier komunikacyjnych i proceduralnych w obowiązującym modelu orzekania o niepełnosprawności osób głuchych z dnia 2026-10-18.
wystąpienie do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie barier komunikacyjnych i proceduralnych w obowiązującym modelu orzekania o niepełnosprawności osób głuchych.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynął wniosek Stowarzyszenia Polski Instytut Praw Głuchych, dotyczący barier komunikacyjnych i proceduralnych w obowiązującym modelu orzekania o niepełnosprawności prowadzących do wykluczenia i dyskryminacji osób głuchych. Wnioskodawca wskazuje w nim na konieczność zmiany zasad orzekania o niepełnosprawności osób głuchych. Jednocześnie kwestionuje wydawanie orzeczenia o niepełnosprawności lub jej stopniu terminowo i postuluje wydawanie orzeczeń bezterminowych zwłaszcza osobom z trwałym, głębokim i nieodwracalnym ubytkiem słuchu oraz uproszczenie procedur orzekania.
Rzecznik podkreśliła, że jest to ważny głos wpisujący się w realizowane przez Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych konsultacje w ramach projektu „Przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności”. Znaczącym problemem wskazanym zarówno we wniosku Stowarzyszenia, jak i skargach indywidualnych wpływających do BRPO są bariery komunikacyjne występujące w procesie orzekania o niepełnosprawności oraz kwestia obligatoryjnego zabezpieczenia udziału tłumaczy języka migowego.
Rzecznik wskazała, iż obowiązek zapewnienia osobom głuchym możliwości skutecznego komunikowania się z organami administracji publicznej stanowi realizację art. 9 Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, który zobowiązuje państwa do eliminowania barier w dostępie do informacji i komunikacji, w tym poprzez stosowanie odpowiednich form wsparcia komunikacyjnego. Obowiązek ten wynika również z przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Osoba głucha powinna mieć prawo do samodzielnego wyboru preferowanego sposobu komunikacji, w tym korzystania ze wsparcia tłumacza Polskiego Języka Migowego czy innych środków wspierających komunikowanie się. Realizacja tego prawa pozostaje warunkiem skutecznego udziału w postępowaniu oraz urzeczywistnienia zasady autonomii osób z niepełnosprawnościami.
W związku z przedstawionymi problemami Rzecznik wskazała na zasadność przekazania zespołom do spraw orzekania o niepełnosprawności wytycznych dotyczących prawidłowego rozpatrywania wniosków o zapewnienie tłumacza PJM. Jednocześnie zwróciła się do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o przekazanie stanowiska odnośnie postulatów zgłoszonych przez Stowarzyszenie Polski Instytut Praw Głuchych.