Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie warunków zatrudnienia i ubezpieczenia pracowników sezonowych z dnia 2018-06-04.

Adresat:
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Sygnatura:
III.7042.26.2016
Data sprawy:
2018-06-04
Rodzaj sprawy:
wystąpienie o charakterze generalnym (WG)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:
Wystąpienie do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie warunków zatrudnienia i ubezpieczenia pracowników sezonowych.
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz niektórych innych ustaw wprowadziła nowy rodzaj umowy cywilnej o pomocy przy zbiorach. Świadczenie pomocy przy zbiorach będzie świadczeniem odpłatnym, powiązanym w szczególności z nałożeniem na rolnika obowiązku opłacania za pomocnika składki na ubezpieczenie społeczne rolników oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Składka na ubezpieczenie społeczne nie dotyczy jednak wszystkich rodzajów ryzyka objętego tym ubezpieczeniem społecznym rolników, lecz tylko ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego. Łączny okres opłacania składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za jednego pomocnika nie może przekroczyć 180 dni w roku kalendarzowym. Co więcej, z tytułu tego ubezpieczenia przysługiwać będzie pomocnikowi tylko jeden rodzaj świadczenia, a mianowicie jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy rolniczej.
Bez wątpienia zasady zatrudniania w gospodarstwach rolnych przy pracach pomocniczych w okresie spiętrzenia prac przy zbiorach warzyw i owoców wymagały uregulowania, jednak w przekonaniu Rzecznika Praw Obywatelskich wprowadzona regulacja prawna nie zapewnia należytej ochrony pracownikom sezonowym. Sytuacja rolnika uczestniczącego w obrocie gospodarczym poprzez obrót produktami rolnymi w zakresie prowadzonej działalności wytwórczej w rolnictwie jest taka sama, jak przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w niewielkim rozmiarze. W związku z powyższym warunki zatrudniania osób udzielających okresowej pomocy rolnikowi w okresie zbiorów warzyw i owoców, zdaniem Rzecznika, nie powinny odbiegać od warunków zatrudnienia, oferowanych przez pracodawców przy pracach sezonowych np. w gastronomii, hotelarstwie i innych działach, w których zapotrzebowanie na tego rodzaju wsparcie ma charakter okresowy (sezonowy). Prowadzi to bowiem do trudnego do zaakceptowania w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji zróżnicowania ochrony prawa do minimalnego wynagrodzenia w zależności od charakteru podmiotu zatrudniającego.
Rzecznik wskazał ponadto, że gwarancja minimalnego wynagrodzenia ma istotne znaczenie społeczne i gospodarcze. Konieczna jest zatem wszechstronna analiza funkcjonowania przepisów pod kątem zgodności z konstytucyjnymi standardami. Dobrą okazję ku temu może stanowić ocena funkcjonowania ustawy o minimalnym wynagrodzeniu, która zgodnie z art. 12 ustawy o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu oraz niektórych innych ustaw powinna być przeprowadzona po upływie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy. W ramach tego przeglądu należy w szczególności rozważyć możliwość objęcia gwarancjami minimalnego wynagrodzenia wykonawców wszystkich umów cywilnych, w tym także pomocników rolnika.
Rzecznik zwrócił się do Minister z prośbą o ustosunkowanie się do podniesionych problemów.
 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2018-07-05
Opis odpowiedzi:
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w piśmie z 5 lipca 2018 r. wyjaśnił, że regulacje zawarte w innych aktach prawnych, dzięki określeniu essentialia negotii umowy, tj. podstawowych praw i obowiązków stron umowy, pozwalają na stwierdzenie, że zawierana umowa nie ma charakteru umowy zlecenia, o której mowa w art. 734 Kodeksu cywilnego lub umowy o świadczenie usług, o której mowa w art. 750 Kodeksu cywilnego, to do umowy takiej nie stosuje się przepisów ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę określających obowiązek stosowania minimalnej stawki godzinowej. Ponadto, Sekretarz Stanu zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu do projektu ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz niektórych innych ustaw projektodawca podkreślił, że ustawa wprowadzając umowę o pomocy przy zbiorach określa podstawowe prawa i obowiązki stron tej umowy, co pozwala na stwierdzenie, że zawierana umowa nie będzie miała charakteru umów cywilnoprawnych objętych stosowaniem minimalnej stawki godzinowej.