wystąpienie do Ministra Obrony Narodowej w sprawie braku możliwości kontynuowania szkolenia podstawowego w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej po uprzednim jego przerwaniu z dnia 2025-11-06.
wystąpienie do Ministra Obrony Narodowej w sprawie braku możliwości kontynuowania szkolenia podstawowego w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej po uprzednim jego przerwaniu.
Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają wnioski dotyczące wątpliwości interpretacyjnych w zakresie problematyki braku możliwości kontynuowania szkolenia podstawowego w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (DZSW) po uprzednim jego przerwaniu np. z przyczyn losowych. Z treści art. 143 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny wynika, że dobrowolna zasadnicza służba wojskowa jest pełniona przez okres do 12 miesięcy, a w czasie jej pełnienia realizuje się szkolenie podstawowe w wymiarze do 28 dni zakończone przysięgą wojskową oraz szkolenie specjalistyczne w wymiarze do 11 miesięcy. Ustawodawca, określając wymiar trwania DZSW wraz z jej poszczególnymi etapami, jasno wyznacza ustawowo obowiązujące maksymalne granice tejże służby.
RPO wskazał, że szkolenie podstawowe ma charakter jednorazowy i nie jest obowiązkowe dla osób, które odbyły w przeszłości szkolenia wojskowe zakończone przysięgą wojskową. Dla tej grupy obowiązkowymi pozostają szkolenia specjalistyczne. Dodatkowo ww. ustawa wskazuje jedynie maksymalny okres trwania szkolenia podstawowego, a zakres podmiotowy tego przepisu ograniczony został do osób, które takiej przysięgi wojskowej jeszcze nie składały. Rzecznik podkreślił również immanentną cechę DSZW tzn. możliwość jej przerwania w każdym czasie. Zauważył jednocześnie, że ustawodawca ograniczył możliwość kontynuowania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej wyłącznie do osób, które ukończyły szkolenie podstawowe i zostały przeniesione do aktywnej/pasywnej rezerwy, pozbawiając jednocześnie możliwości kontynuowania nauki osób, które takiego szkolenia podstawowego nie ukończyły.
Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, iż z punktu widzenia zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej zasadne wydaje się wprowadzenie rozwiązania prawnego umożliwiającego dokończenie szkolenia podstawowego dokładnie od etapu, na jakim zostało przerwane, względnie dopuszczenie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, do powtórzenia całego 28- dniowego cyklu. RPO zauważył jednocześnie, że przerwanie szkolenia podstawowego powoduje przeniesienie do pasywnej rezerwy, a kolejna możliwość złożenia przysięgi wojskowej pojawi się już w trakcie najbliższych 2-3 dniowych ćwiczeń, co w praktyce znacznie skróci proces szkolenia podstawowego. Zachodzi zatem obawa o jakość przygotowania takiego żołnierza rezerwy.
W związku z powyższym Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej z prośbą o dokonanie analizy wskazanych w wystąpieniu problemów i rozważenie zainicjowania stosownych działań legislacyjnych
Sekretarz dodał, że w dotychczasowej praktyce występowały przypadki, w których żołnierz rezygnował ze szkolenia podstawowego w ramach DZSW tuż przed złożeniem przysięgi wojskowej, a następnie występował o ponowne jego powołanie do odbycia tego szkolenia. Realizacja tego postulatu prowadziłaby zdaniem Sekretarza do akceptacji zachowań osób, które w sposób świadomy i celowy uchylają się od złożenia przysięgi wojskowej. Ponadto wskazany przez Rzecznika problem nie jest powszechny w skali Sił Zbrojnych.
Ministerstwo obecnie nie dostrzega potrzeby wprowadzania zmian w obowiązujących przepisach prawa dotyczących omawianego zakresu.