Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

do Prezesa Krajowej Rady Notarialnej w sprawie braku uznania pełnomocnictwa notarialnego do odbioru korespondencji sądowej w urzędzie Poczty Polskiej S.A.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Prezesa Krajowej Rady Notarialnej w związku z licznymi skargami dotyczącymi problemów, jakie napotykają obywatele posługujący się pełnomocnictwami udzielonymi w formie aktu notarialnego. Skarżący wskazują, że Poczta Polska S.A. odmawia uznawania takich pełnomocnictw przy odbiorze przesyłek sądowych, wymagając zamiast tego pełnomocnictwa pocztowego sporządzonego według procedury określonej w ustawie – Prawo pocztowe. Powoduje to, że nawet osoby dysponujące pełnomocnictwem notarialnym obejmującym wprost odbiór korespondencji nie mogą odebrać awizowanych pism sądowych, mimo że w innych sytuacjach pełnomocnictwo udzielone na zasadach ogólnych – w tym w formie aktu notarialnego – jest skuteczne wobec operatora pocztowego.

Rzecznik wskazał, że obowiązujące regulacje różnicują zasady odbioru przesyłek zwykłych i przesyłek sądowych, a odbiór awizowanego pisma sądowego w postępowaniu cywilnym jest możliwy wyłącznie na podstawie pełnomocnictwa pocztowego, którego ważność uzależniona jest od osobistego złożenia podpisu wobec pracownika operatora, uiszczenia opłaty oraz złożenia pełnomocnictwa w odpowiedniej placówce oddawczej. Przepisy te wyłączają możliwość posługiwania się pełnomocnictwem notarialnym przy odbiorze przesyłek sądowych, niezależnie od jego treści, formy czy rangi czynności notarialnej.

W praktyce prowadzi to do poważnych trudności dla wielu obywateli, zwłaszcza osób starszych, z niepełnosprawnościami lub przebywających poza miejscem zamieszkania czy poza granicami kraju. Osoby takie często działają w przekonaniu, że forma aktu notarialnego zapewni pełną skuteczność ich oświadczeń woli, w tym w zakresie odbioru korespondencji sądowej. Dopiero w praktyce okazuje się, że ukształtowany ustawowo rygoryzm, a także brak alternatywnej procedury dla osób nieobecnych na miejscu, całkowicie uniemożliwia im zapoznanie się z treścią kierowanych do nich pism sądowych. Rzecznik przypomniał, że sygnalizował te problemy właściwym organom państwa, jednak pomimo upływu czasu nie doszło do odpowiednich zmian legislacyjnych.

W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Prezesa Krajowej Rady Notarialnej o informację, czy problemy opisane w skargach są również przedmiotem zgłoszeń kierowanych do samorządu notarialnego. Jednocześnie Rzecznik poprosił o rozważenie podjęcia działań, które pozwoliłyby zwrócić uwagę izb notarialnych na potrzebę wyjaśniania stronom, podczas czynności notarialnych, ograniczeń związanych z posługiwaniem się pełnomocnictwami materialnoprawnymi w obrocie pocztowym, w szczególności w zakresie odbioru przesyłek sądowych.

 

Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Prezes Krajowej Rady Notarialnej poinformował, że poruszony problem był przedmiotem korespondencji prowadzonej przez KRN z Pocztą Polską S.A. Krajowa Rada Notarialna w pełni popiera wyłaniającej się z pisma Rzecznika spostrzeżenie, iż zagadnienie to powinno być przedmiotem zmian normatywnych, umożliwiających obywatelom przebywającym poza daną miejscowością czy za granicą, uzyskanie dostępu do korespondencji także na podstawie innych niż tzw. pełnomocnictwo pocztowe pełnomocnictw, o ile zapewniają one odpowiednią wiarygodność co do istnienia umocowania i jego zakresu.

W opinii KRN nie istnieją merytoryczne przesłanki, by pełnomocnictwom udzielonym w solennej notarialnej formie (tj. w formie aktu notarialnego lub z notarialnym poświadczeniem podpisu) przyznawać w zakresie odbioru korespondencji mniejszą wiarygodność, niż umocowaniom udzielonym w placówce pocztowej w postaci tzw. pełnomocnictwa pocztowego.

Krajowa Rada Notarialna chętnie włączy się w ewentualne prace, które we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości oraz Pocztą Polską S.A. doprowadzić mogłyby do pożądanych zmian normatywnych w omawianym zakresie.