wystąpienie do Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie tzw. ofiar ulgi meldunkowej z dnia 2025-11-06.
wystąpienie do Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie tzw. ofiar ulgi meldunkowej.
Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich docierają sygnały dotyczące trudnej sytuacji tzw. ofiar ulgi meldunkowej. Mimo korzystnego dla podatników wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt SK 64/20, osoby poszkodowane niekonstytucyjnymi przepisami aktualnie nie mają możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw.
Problem dotyczy obywateli, którzy nabyli nieruchomości w latach 2007–2008, a następnie sprzedali je przed upływem pięciu lat, nie składając formalnego oświadczenia o zameldowaniu przez wymagany okres co najmniej dwunastu miesięcy. Trybunał w przywołanym wyroku uznał, że art. 21 ust. 21 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 126 lit. c ustawy o PIT, obowiązujący w latach 2007–2008, naruszał Konstytucję w zakresie, w jakim uzależniał skorzystanie ze zwolnienia podatkowego od złożenia oświadczenia. Orzeczenie to, choć merytorycznie trafne i potwierdzające rażące wady regulacji, nie zostało dotychczas opublikowane w Dzienniku Ustaw.
Z powodu wątpliwości co do prawidłowej obsady składu orzekającego Rzecznik Praw Obywatelskich był zmuszony wycofać udział w tym postępowaniu, jednak pod względem merytorycznym zarówno sentencja, jak i uzasadnienie zasługują na pełną aprobatę, wskazując na naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i prawa oraz brak zapewnienia podatnikom realnej możliwości skorzystania z ulgi.
Niejasne, wielokrotnie nowelizowane przepisy, brak wzoru oświadczenia, niekonsekwentne terminy i odesłania do regulacji już nieobowiązujących stworzyły stan długotrwałej niepewności prawnej, którego skutki dotknęły szeroką grupę obywateli. W praktyce organy podatkowe odmawiają dziś wznowienia postępowań, wskazując, że brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw uniemożliwia powołanie się na przesłankę wznowieniową. W jednej ze spraw zgłoszonych do Rzecznika organ expressis verbis stwierdził, że publikacja orzeczenia na stronie internetowej TK nie spełnia wymogu ogłoszenia w dzienniku urzędowym, co skutkuje uznaniem wniosku podatnika za przedwczesny.
Warto również podkreślić, że choć sentencja wyroku TK odnosi się do zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, to zastrzeżenia konstytucyjne dotyczą całego art. 21 ust. 1 pkt 126 ustawy o PIT, obejmującego także sprzedaż budynków mieszkalnych, lokali stanowiących odrębną własność oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej. Wszystkie te kategorie były objęte jednolitą konstrukcją ulgi, opartej na wadliwej, nieczytelnej i niestabilnej podstawie prawnej. Uzasadnione jest więc objęcie ochroną także tych podatników, których sytuacja nie została literalnie wymieniona w sentencji, lecz wynika z identycznych podstaw normatywnych.
Kolejną barierą, która może w praktyce uniemożliwić przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, jest ograniczona możliwość uchylenia decyzji ostatecznych po upływie terminu przedawnienia. Nawet gdyby doszło do wznowienia postępowania po publikacji wyroku lub w oparciu o orzecznictwo dopuszczające wznowienie bez publikacji, organ podatkowy może odmówić uchylenia decyzji, powołując się na przedawnienie zobowiązania. Oznacza to, że skutki niekonstytucyjności przepisów stają się w praktyce nieusuwalne – niezależnie od przyczyny wznowienia i niezależnie od tego, że to ustawodawca i państwo stworzyły wadliwy system prawny. Problem ten ma charakter systemowy i był już wielokrotnie sygnalizowany, także w korespondencji kierowanej do Ministra Finansów.
Rzecznik zwrócił się do Ministra Finansów i Gospodarki z prośbą o informację, czy Ministerstwo rozważa podjęcie kroków prawnych mających na celu ochronę praw tzw. ofiar ulgi meldunkowej.