wystąpienie do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie potrzeby nowelizacji ustawie o pomocy społecznej w zakresie interwencji kryzysowej z dnia 2025-11-12.
wystąpienie do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie potrzeby nowelizacji ustawie o pomocy społecznej w zakresie interwencji kryzysowej.
Rzecznik Praw Obywatelskich, kontynuując wcześniejszą korespondencję z Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie interwencji kryzysowej, zwrócił się o informację na jakim etapie są zapowiadane działania dotyczące zmian systemowych i legislacyjnych w tym obszarze. Rzecznik podziękował za odpowiedź z 16 października 2024 r., w której resort zapowiedział poddanie problematyki interwencji kryzysowej analizie w ramach prac Zespołu ds. Reformy Systemu Pomocy Społecznej oraz opracowanie standardów udzielania wsparcia w tej formie. Podkreślił, że przyjął te deklaracje z satysfakcją, ale kwestia funkcjonowania ośrodków interwencji kryzysowej oraz dostępu do świadczonego w nich wsparcia nadal pozostaje w centrum jego zainteresowania.
Rzecznik poinformował, że w lipcu 2025 r., korzystając z uprawnień ustawowych, zwrócił się do wszystkich urzędów wojewódzkich o przekazanie informacji dotyczących realizacji przez powiaty obowiązku prowadzenia ośrodków interwencji kryzysowej. Poprosił o dane dotyczące liczby ośrodków i punktów interwencji kryzysowej (w tym zapewniających miejsca całodobowego schronienia), wskazanie powiatów, które nie realizują zadania określonego w art. 19 pkt 12 ustawy o pomocy społecznej, a także o opis podejmowanych i planowanych działań nadzorczych wobec samorządów powiatowych.
Z uzyskanych informacji wynika, że choć w wielu województwach funkcjonują ośrodki i punkty interwencji kryzysowej, nadal istotna liczba powiatów nie prowadzi żadnej jednostki wykonującej to zadanie. W praktyce prowadzi to do znacznego zróżnicowania terytorialnego w dostępie do specjalistycznego wsparcia i schronienia dla osób w kryzysie. Część powiatów realizuje zadanie jedynie poprzez punkty interwencji kryzysowej lub działania w ramach struktur powiatowych centrów pomocy rodzinie, często bez możliwości udzielenia natychmiastowego schronienia.
Samorządy powiatowe, które nie prowadzą ośrodków interwencji kryzysowej, wskazują przede wszystkim na bariery finansowe (wysokie koszty tworzenia i utrzymania placówki przy stosunkowo niewielkiej liczbie przypadków wymagających schronienia), brak odpowiedniej bazy lokalowej oraz trudności z pozyskaniem specjalistycznej kadry. W ocenie Rzecznika takie podejście nie uwzględnia istoty interwencji kryzysowej jako świadczenia, do którego osoba w kryzysie powinna mieć realny, natychmiastowy i specjalistyczny dostęp, niezależnie od tego, jak często kryzysy tego rodzaju występują w danym powiecie.
Rzecznik odnotował, że wojewodowie zasadniczo podejmują działania nadzorcze – prowadzą kontrole, kierują wystąpienia do powiatów, wskazują możliwości korzystania ze środków zewnętrznych (w tym funduszy unijnych) oraz zapowiadają wydawanie wytycznych. Jednocześnie sami sygnalizują, że brak jest aktu wykonawczego do ustawy o pomocy społecznej, który określałby minimalne standardy ośrodków interwencji kryzysowej (w tym zakres usług, wymogi lokalowe, dostępność dla osób z niepełnosprawnościami, kwalifikacje personelu), co utrudnia jednoznaczną ocenę wykonywania przez powiaty obowiązków.
Szczególny niepokój Rzecznika wzbudziło stanowisko jednego z wojewodów, zgodnie z którym prowadzenie ośrodków interwencji kryzysowej nie miałoby charakteru zadania obowiązkowego. Rzecznik podkreślił, że taka interpretacja stoi w sprzeczności z treścią art. 19 pkt 11 i 12 oraz art. 47 ustawy o pomocy społecznej i godzi w prawo osób w kryzysie do uzyskania adekwatnego wsparcia.
W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o przedstawienie wyników zapowiedzianych analiz oraz o rozważenie uwzględnienia sygnalizowanych deficytów – w szczególności doprecyzowania charakteru zadania powiatów oraz wprowadzenia standardów funkcjonowania ośrodków interwencji kryzysowej – w toku prac legislacyjnych nad reformą systemu pomocy społecznej.
Ministerstwo występowało do starostów powiatów, zwracając uwagę na potrzebę zabezpieczenia w wystarczającym stopniu realizacji przedmiotowych zadań publicznych, przypominając o konieczności realizacji wsparcia w formie interwencji kryzysowej. Zwracało się również do wszystkich wojewodów, aby w planach kontroli jednostek pomocy społecznej szczebla powiatowego uwzględniano zagadnienia dotyczące sposobu zapewnienia usług dla osób w kryzysie.
Podsekretarz wyjaśniła również, że Ministerstwo zdecydowało się na podjęcie prac nad opracowaniem standardów udzielania wsparcia w formie interwencji kryzysowej w ramach jednego z projektów niekonkurencyjnych realizowanych przez Ministerstwo w perspektywie finansowej UE na lata 2021-2027. W ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego trwa realizacja projektu pt. „Wsparcie instytucji zajmujących się pomocą i integracją społeczną”. Jednym z działań w projekcie jest opracowanie standardu kształcenia kadr udzielających wsparcia w ramach interwencji kryzysowej, w tym: wypracowanie modelowych procedur wsparcia osób w kryzysie; wypracowanie procedur funkcjonowania ośrodków interwencji kryzysowej w zakresie standardu usług świadczonych przez te ośrodki.
Ponadto przygotowano projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw i wpisano do Wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów pod numerem UD315. Projekt przewiduje dodanie upoważnienia do wydania przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego aktu wykonawczego określającego minimalne standardy obowiązujących podstawowych usług świadczonych w ośrodkach interwencji kryzysowej oraz kompetencje i zakres zadań pracowników realizujących te zadania.