wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej i zmiany treści ustawy o komornikach sądowych z dnia 2026-04-30.
wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej i zmiany treści ustawy o komornikach sądowych.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają liczne pisma od wnioskodawców, w których podnoszony jest temat szczegółowej weryfikacji ich spraw, analizy czynności podjętych przez komorników sądowych w ramach postępowań egzekucyjnych oraz możliwości zainicjowania przez RPO odpowiednich działań w przypadku stwierdzenia naruszenia praw uczestników tych postępowań.
W przypadku konieczności zbadania danej sprawy Rzecznik zwraca się do komorników sądowych z prośbą o udostępnienie do wglądu akt postępowania egzekucyjnego lub wnosi o udzielenie informacji w danej sprawie w oparciu o art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o RPO. Pomimo, że przepis ten nie wymienia wprost komornika sądowego, nie ulega żadnej wątpliwości, iż postępowanie egzekucyjne jest jednym ze stadiów postępowania sądowego, zatem także sprawa egzekucyjna jest „sprawą prowadzoną przez sądy”. Powyższe stanowisko koresponduje ponadto z treścią art. 80 Konstytucji RP, który czyni wniosek kierowany do Rzecznika konstytucyjnym środkiem ochrony przed naruszeniami prawa ze strony organów władzy publicznej. RPO wskazał również na art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego zawierający normę generalną, odnoszącą się do tego, że akta prowadzone w postępowaniu egzekucyjnym mają przymiot akt w postępowaniu sądowym.
Zdaniem Rzecznika wydaje się oczywiste, że przepisy art. 1 k.p.c. i art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy RPO stanowią samoistną i wystarczającą podstawę do udostępniania przez komornika sądowego akt egzekucyjnych do wglądu oraz udzielania wnioskowanych informacji dotyczących postępowania cywilnego w jego stadium egzekucyjnym. W ostatnim czasie obserwuje się jednak znaczący wzrost liczby odmów ze strony komorników sądowych, jako podstawę odmowy wskazują oni art. 27 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych. W swoich pismach podkreślają, że warunkiem udostępnienia akt czy udzielenia informacji Rzecznikowi jest zwolnienie ich z obowiązku zachowania tajemnicy przez Prezesa Sądu Rejonowego, przy którym działają. Stanowisko komorników ma bezpośredni wpływ na wydłużenie czasu uzyskiwania wnioskowanych informacji, co niejednokrotnie skutkuje powstaniem nieodwracalnych skutków prawnych.
W przypadku odmowy komornika sądowego udzielenia informacji lub wypożyczenia akt komorniczych, Rzecznik Praw Obywatelskich zwracał się do Prezesa Sądu Rejonowego, przy którym działa dany komornik sądowy, z prośbą o wydanie komornikowi odpowiedniego polecenia w przedmiotowym zakresie. W większości przypadków po takiej interwencji komornicy sądowi udzielali żądanych przez Rzecznika informacji dotyczących prowadzonych przez nich postępowań egzekucyjnych oraz udostępniali akta. Coraz częściej pojawiają się jednak sprawy, w których Prezes Sądu Rejonowego, powołując się na zakres czynności obejmujący nadzór judykacyjny na podstawie art. 166 u.k.s. oraz nadzór administracyjny nad komornikami sądowymi określony w art. 167 -168 u.k.s., odmawia wydania polecenia z uwagi na brak odpowiednich kompetencji oraz brak podstawy prawnej do zobowiązania komornika sądowego w przedmiotowym zakresie.
W dniu 13 listopada 2025 r. Krajowa Rada Komornicza wydała opinię, w której podkreślono, że nieudzielenie przez komornika sądowego akt sprawy egzekucyjnej stanowi realizację ustawowego obowiązku komornika sądowego do zachowania tajemnicy zawodowej. Dodatkowo wskazano, że komornik sądowy nie może „ponosić negatywnych konsekwencji prawnych za sytuację, w której ustawodawca nie przewidział trybu udostępniania akt postępowania egzekucyjnego Rzecznikowi. Od czasu wydania ww. opinii coraz więcej wystąpień RPO o udostępnienie informacji spotyka się z odmową ze strony komorników sądowych. W związku z tym Rzecznik nie jest w stanie w pełnym zakresie i we właściwym czasie realizować swoich ustawowych kompetencji.
Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o rozważenie podjęcia inicjatywy ustawodawczej i takiego ukształtowania treści art. 27 ustawy o komornikach sądowych, aby obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez komornika nie dotyczył RPO oraz poinformowanie o stanowisku zajętym w przedmiotowej sprawie.