Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Ministra Środowiska w sprawie ochrony praw majątkowych właścicieli nieruchomości wykorzystywanych na cele przewidziane przez ustawę – Prawo geologiczne i górnicze z dnia 2014-04-15.

Adresat:
Minister Środowiska
Sygnatura:
IV.7000.206.2014
Data sprawy:
2014-04-15
Rodzaj sprawy:
wniosek o podjęcie inicjatywy prawodawczej (WGI)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Cywilnego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:

Wystąpienie do Ministra Środowiska w sprawie ochrony praw majątkowych właścicieli nieruchomości wykorzystywanych na cele przewidziane przez ustawę – Prawo geologiczne i górnicze.

Rzecznik Praw Obywatelskich, w związku z otrzymywanymi skargami, ponownie sygnalizuje problem środków prawnych służących przedsiębiorcom dla pozyskiwania kopalin. Problem ten łączy się bezpośrednio z kwestią ochrony praw majątkowych podmiotów będących właścicielami nieruchomości wykorzystywanych na cele przewidziane przez ustawę – Prawo geologiczne i górnicze. W opinii Ministerstwa Środowiska, możliwość zajęcia nieruchomości na cele górnicze, przewidzianą w ustawie, należy rozpatrywać jako ograniczenie prawa własności, dopuszczalne na mocy przepisów Konstytucji RP. Nowa ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze nie wyeliminowała możliwości zajęcia nieruchomości osoby trzeciej w trybie cywilnoprawnym, co więcej rozszerzyła uprawnienia użytkownika górniczego. Zgodnie z przepisem art. 19 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, przedsiębiorca który uzyskał koncesję na m.in. wydobywanie węgla kamiennego, może żądać wykupu nieruchomości lub jej części położonej w obszarze górniczym, w zakresie niezbędnym do wykonywania zamierzonej działalności. Natomiast zgodnie z art. 18 tej ustawy przedsiębiorca może żądać umożliwienia korzystania z cudzej nieruchomości, za wynagrodzeniem. Realizacja roszczeń przedsiębiorców wobec właściciela gruntu następuje na drodze procesu cywilnego. Do Rzecznika zgłaszają się właściciele nieruchomości, którzy czują się pokrzywdzeni przebiegiem procesu cywilnego dotyczącego zajęcia lub wykupu nieruchomości. Przedsiębiorcy uzyskują możliwość zajęcia nieruchomości w trakcie postępowania, często na jego początku, a właściciel otrzymuje wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości dopiero po prawomocnym zakończeniu sprawy. Pozbawienie właściciela możliwości korzystania z nieruchomości, na której zamieszkuje wraz z rodziną, bez zapewnienia stosownej rekompensaty, narusza istotę prawa własności. Zdaniem Rzecznika konieczna jest zmiana przepisów, która zapewni zabezpieczenie roszczeń przedsiębiorcy górniczego, a także pozwoli właścicielowi gruntu, już na etapie procesu, na chociaż częściową rekompensatę szkody, jaką poniósł wskutek wykonania zabezpieczenia. Rzecznik Praw Obywatelskich prosi o przedstawienie stanowiska w sprawie.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2014-04-15
Opis odpowiedzi:
Minister Środowiska (14.01.2015 r.) poinformował, że podejmie analizowaną problematykę i w przypadku prac nad zmianą ustawy Prawo geologiczne i górnicze będzie dążył do wprowadzenia uregulowań do tej ustawy mających na celu zabezpieczenie w toku procesu cywilnego toczącego się na skutek wniesienia powództwa opartego na przepisach ustawy Prawo geologiczne i górnicze, słusznego interesu właściciela nieruchomości.